Mơ là một trải nghiệm phổ biến. Ai cũng mơ, ngay cả những người nói rằng họ không nhớ gì khi thức dậy. Tuy nhiên, dù rất thường gặp, giấc mơ vẫn khơi gợi sự tò mò, các giả thuyết và nhiều câu hỏi khoa học.
Hơn nữa, giấc mơ có thể thú vị, đáng sợ, khó hiểu, hoặc thậm chí cực kỳ chân thực. Một số người cho biết họ mơ thấy giấc mơ lặp đi lặp lại, trong khi những người khác lại nói rằng họ có những giấc mơ báo trước. Do đó, việc tìm hiểu những điều kỳ lạ về giấc mơ chính là việc khám phá một trong những bí ẩn lớn nhất của bộ não con người.
Tiếp theo, bạn sẽ khám phá những sự thật đáng ngạc nhiên về những gì xảy ra trong tâm trí bạn khi ngủ.
Ai cũng có giấc mơ, ngay cả khi họ không nhớ.
Trước hết, cần phải bác bỏ một quan niệm sai lầm phổ biến: ai cũng mơ. Sự khác biệt nằm ở khả năng nhớ lại giấc mơ sau khi thức dậy.
Trong giấc ngủ REM (giấc ngủ chuyển động mắt nhanh), não bộ hoạt động rất mạnh, gần như thể đang thức. Do đó, đây là giai đoạn mà những giấc mơ mãnh liệt nhất thường xảy ra.
Tuy nhiên, nếu bạn thức dậy trong một giai đoạn ngủ khác, bạn có thể không nhớ mình đã mơ gì. Vì vậy, nhiều người tin rằng họ không mơ, trong khi thực tế họ chỉ đơn giản là không nhớ.
Sigmund Freud và việc giải thích giấc mơ
Một trong những cái tên nổi tiếng nhất khi nói đến giấc mơ là Sigmund Freud. Ông cho rằng giấc mơ là biểu hiện của tiềm thức, tiết lộ những ham muốn bị kìm nén và những xung đột nội tâm.
Hơn nữa, Freud tin rằng mỗi yếu tố trong giấc mơ đều mang một ý nghĩa tượng trưng. Vì vậy, mơ thấy nước, chẳng hạn, có thể đại diện cho những cảm xúc sâu sắc.
Mặc dù nhiều lý thuyết hiện đại đã phát triển vượt ra ngoài những ý tưởng của Freud, nhưng công trình của ông đã góp phần phổ biến việc nghiên cứu giấc mơ trong lĩnh vực tâm lý học.
Những giấc mơ đen trắng vẫn tồn tại.
Mặc dù ngày nay hầu hết mọi người đều mơ thấy giấc mơ có màu sắc, nhưng các nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều người lớn lên xem truyền hình đen trắng lại cho biết họ mơ thấy những giấc mơ không có màu.
Điều này cho thấy môi trường và trải nghiệm thị giác có thể ảnh hưởng đến nội dung của giấc mơ. Do đó, não bộ sử dụng các tham chiếu hàng ngày để xây dựng các kịch bản trong giấc mơ.
Hơn nữa, một số người vẫn kể về những giấc mơ có nhiều sắc thái xám, đặc biệt là khi họ không thể nhớ rõ các chi tiết.
Não bộ hoạt động cực kỳ mạnh mẽ trong khi ngủ.
Trái ngược với suy nghĩ của nhiều người, não bộ không "tắt" khi chúng ta ngủ. Trên thực tế, trong giấc ngủ REM, nó có thể hoạt động gần như bình thường như khi chúng ta thức.
Các vùng chịu trách nhiệm về cảm xúc, chẳng hạn như hạch hạnh nhân, sẽ bị kích thích mạnh. Tuy nhiên, vùng liên quan đến tư duy logic lại có xu hướng hoạt động giảm. Đó là lý do tại sao những sự kiện kỳ quặc trong giấc mơ lại có vẻ bình thường khi chúng ta đang ngủ.
Do đó, sự kết hợp này giải thích tại sao chúng ta có thể bay, xuyên tường hoặc nói chuyện với người đã khuất mà không cảm thấy kỳ lạ.
Giấc mơ tỉnh thức: Khi bạn biết mình đang mơ
Một trong những khía cạnh hấp dẫn nhất của giấc mơ là giấc mơ tỉnh thức. Trong trường hợp này, người mơ nhận ra mình đang mơ và, trong một số trường hợp, thậm chí có thể điều khiển được cốt truyện.
Trong giấc mơ tỉnh thức, người ta có thể thay đổi khung cảnh, chủ động bay lượn, hoặc tương tác có ý thức với môi trường trong giấc mơ. Một số người luyện tập các kỹ thuật cụ thể để đạt được trạng thái này.
Hơn nữa, các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu hiện tượng này để hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của ý thức trong khi ngủ.
Ác mộng phổ biến hơn bạn nghĩ.
Những cơn ác mộng không chỉ xảy ra với trẻ em. Người lớn cũng có thể gặp những giấc mơ đáng sợ, đặc biệt là trong thời kỳ căng thẳng hoặc lo lắng.
Hơn nữa, những tình huống gây chấn thương có thể dẫn đến những giấc mơ lặp đi lặp lại và gây khó chịu. Trong một số trường hợp, những giấc mơ này có liên quan đến các rối loạn như rối loạn căng thẳng sau chấn thương.
Tuy nhiên, những cơn ác mộng cũng có thể có chức năng thích nghi. Một số nhà khoa học cho rằng chúng giúp não bộ mô phỏng các mối đe dọa và chuẩn bị các phản ứng cảm xúc.
Những giấc mơ lặp đi lặp lại có ý nghĩa gì?
Nhiều người cho biết họ thường xuyên mơ thấy những giấc mơ lặp đi lặp lại trong suốt cuộc đời. Đó có thể là cùng một kịch bản, cùng một tình huống, hoặc thậm chí cùng một cảm giác bị trễ giờ cho một việc quan trọng.
Mặc dù không có lời giải thích duy nhất, nhưng những giấc mơ này thường liên quan đến những vấn đề chưa được giải quyết hoặc những lo lắng lặp đi lặp lại.
Hơn nữa, não bộ có thể lặp lại một số mô hình nhất định trong quá trình xử lý cảm xúc hoặc các sự kiện quan trọng. Do đó, những giấc mơ lặp đi lặp lại có thể phản ánh những xung đột nội tâm hoặc những giai đoạn quan trọng trong cuộc sống.
Động vật cũng mơ
Nghiên cứu chỉ ra rằng động vật cũng bước vào giai đoạn REM của giấc ngủ. Điều này cho thấy chúng có thể mơ.
Bất cứ ai nuôi chó hoặc mèo có lẽ đều từng để ý thấy chân chúng cử động hoặc nghe thấy những tiếng động nhỏ khi chúng ngủ. Người ta tin rằng chúng đang "sống lại" những trải nghiệm trong ngày.
Thực tế này củng cố quan điểm rằng giấc mơ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố trí nhớ và học tập.
Tại sao đôi khi chúng ta lại quên đi ước mơ của mình quá nhanh?
Thường thì khi thức dậy, bạn sẽ nhớ rõ giấc mơ, nhưng chỉ vài phút sau lại không thể nhớ gì nữa. Điều này xảy ra vì trí nhớ về giấc mơ rất dễ bị mai một.
Hơn nữa, trong giấc ngủ REM, lượng hóa chất liên quan đến quá trình hình thành trí nhớ bị giảm. Do đó, não bộ không lưu trữ thông tin hiệu quả như khi lưu trữ các sự kiện thực tế.
Đó là lý do tại sao nhiều người giữ một cuốn nhật ký giấc mơ bên cạnh giường để ghi lại chi tiết ngay khi thức dậy.
Phần kết luận
Những sự thật thú vị về giấc mơ cho thấy chúng ta vẫn còn biết rất ít về hiện tượng hấp dẫn này. Mặc dù khoa học đã tiến bộ trong việc hiểu các giai đoạn của giấc ngủ và hoạt động của não bộ, nhưng ý nghĩa chính xác của giấc mơ vẫn còn đang được tranh luận.
Hơn nữa, giấc mơ cho thấy bộ não có khả năng tạo ra cả vũ trụ trong khi cơ thể đang nghỉ ngơi. Chúng kết hợp ký ức, cảm xúc và trí tưởng tượng theo những cách đáng kinh ngạc.
Vậy nên, lần tới khi bạn thức dậy sau một giấc mơ kỳ lạ hoặc ấn tượng, hãy nhớ rằng: tâm trí của bạn đã hoạt động hết công suất, khám phá các khả năng và sắp xếp lại các trải nghiệm.
Thế giới của những giấc mơ vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất của tâm trí con người—và có lẽ chính điều đó làm cho nó trở nên hấp dẫn đến vậy.